Warmwatertoestellen

Energielabel woning aanvragen?

Een Maatwerkadvies energiebesparing is iets anders dan een energielabel voor uw woning. Bent u specifiek op zoek naar een adviseur die een energielabel kan afgeven, raadpleeg dan het ministerie van VROM www.vrom.nl/energielabel.

Bijna een kwart van het gasverbruik in huis gaat naar warm water. Een energiezuinig warmwatertoestel kan flink besparen op de energierekening. Maar wat is in uw situatie een slimme keuze? En hoe zit het met de capaciteit en het comfort?

Gaat u voor een laag energie- en watergebruik, let dan allereerst op een hoog rendement. HR-toestellen gebruiken aardgas en elektriciteit efficiënt. Dat scheelt in uw energiekosten. Maar denk ook aan toestellen op duurzame energie, zoals de zon en warmte uit bodem, lucht en afvalwater. Daarnaast is de juiste capaciteit belangrijk: kies een toestel dat past bij uw warmwaterbehoefte.

Het meest zuinig zijn toestellen met een elektrische warmtepomp, of een combinatie van een zonneboiler of douche-installatie die warmte terugwint uit afvoerwater (douche-WTW) met een Hoog Rendement HR 107 combiketel met zogeheten Gaskeur HRww, SV en NZ-aanduiding. Andere goede keuzes zijn HR107 combiketels en geisers met Gaskeur HR ww (Hoog Rendement warm water) en SV (Schone Verbranding). Combiketels leveren ook warm water voor de centrale verwarming.

Keuzemogelijkheden

In Nederlandse huizen met een gasaansluiting is een gasgestookte combiketel het meest gangbaar. Maar er zijn meer mogelijkheden. In nieuwbouwwijken (zonder gas) komen die steeds vaker voor. Praktisch gezien zijn dit de belangrijkste keuzemogelijkheden:

• Een toestel op aardgas of volledig elektrisch.
• Een solotoestel of een combitoestel dat behalve de kraan ook de centrale verwarming van warm water voorziet.
• Een toestel dat duurzame energie gebruikt, zoals een zonneboiler of een warmtepomp; de laatste wint omgevingswarmte uit de bodem of de lucht.
• Installaties die warmte terugwinnen uit afvoerwater van de douche, om koud leidingwater voor te verwarmen (douche-WTW). Lees meer hierover in Douche en bad.

Een energiezuinig toestel dat snel warm water levert (zodat u niet lang hoeft te wachten) is het halve werk. Daarnaast is ook uw keuze voor comfort belangrijk om de juiste keuze te bepalen. Zie voor uitgebreide informatie en een tabel met aanschaf- en gebruikskosten Toestellen op een rij.

De meeste moderne huizen hebben permanent ingeschakelde mechanische ventilatie en zijn goed geïsoleerd. Open gastoestellen zoals geisers en eenvoudige combiketels zijn daar niet geschikt, vanwege het risico op schadelijke gassen als er eens onvoldoende frisse lucht wordt aangevoerd.

Solo of combi

Een toestel voor warm water kunt u combineren met centrale verwarming, door te kiezen voor een combiketel. Of dit een goed idee is, hangt af van uw situatie. Wellicht bent u aan het verbouwen en ligt de keuze nog open. Misschien heeft u nog een toestel voor huisverwarming en is alleen uw warmwatertoestel aan vervanging toe. Kijk op de Verwarmingswijzer voor advies op maat.

Algemeen geldt dat solotoestellen een lager rendement hebben dan combitoestellen (zelfs vergeleken met combitoestellen zonder Gaskeur). De badgeiser met hoog comfort (Gaskeur CW) vormt hierop de uitzondering: dat is het enige solotoestel met een rendement vergelijkbaar met een HR-combiketel met Gaskeur CW. Een keukengeiser heeft ondanks het lage rendement toch een laag energieverbruik, maar dat komt omdat het maar weinig warm water kan leveren.

Extra toestel

Als het niet mogelijk is om het warmwatertoestel dichtbij de keuken of badkamer te plaatsen, en aanleg van korte, directe leidingen aanleggen vormt ook geen optie, dan is een extra toestel voor warm water aan te raden. Dat voorkomt lange wachttijden voor warmwater. Zie voor de mogelijkheden Keukenboiler.

Comfort

Goed comfort betekent dat er voldoende warm water beschikbaar is, eventueel voor meer kranen tegelijkertijd. En dat u niet te lang hoeft te wachten wanneer u de warmwaterkraan opendraait. Overcapaciteit is niet prettig. Een toestel met voorraadvat (zoals een boiler of waterpomp) dat veel méér warm water bevat dan u ooit achter elkaar gebruikt, leidt tot onnodig hoge aanschafkosten. Het verlaagt ook het rendement en verhoogt het energieverbruik, omdat het toestel voortdurend een onnodig grote hoeveelheid water op temperatuur houdt. Plaatsing van het toestel dicht bij de keuken en badkamer voorkomt dat u lang moet wachten.

Geisers, boilers en combiketels op aardgas met het Gaskeur CW (Comfort Warmwater), leveren snel warm water. Maar alléén als de waterleidingen van het toestel naar de kranen niet te lang zijn (maximaal 10 meter). Afhankelijk van de klasse CW (1 t/m 6) geeft het toestel weinig (CW 1) tot zeer veel (CW 6) warm tapwater per minuut.

Capaciteit kiezen

Het is onnodig en erg kostbaar om een toestel aan te schaffen dat meer water kan verwarmen dan u nodig heeft. Het omgekeerde, te weinig capaciteit, levert een te laag comfort op.

De tabellen geven de geadviseerde minimuminhoud voor een stand-by boiler en een niet-stand-by boiler, bij verschillende aantallen bewoners en verschillende opwarmtijden van de boilers. Voor de berekening is uitgegaan van een standaard douchekop en eventueel een bad.

Kies in overleg met de installateur een grotere inhoud, als u een douchekop heeft met hoger warmwaterverbruik, als u langer doucht dan 8 minuten, of als u vaak een bad neemt.
 

Inhoud stand-by boiler

Inhoud niet-stand-by boiler*

* Maximaal 8 uur opwarmingstijd (nacht).

Voor gastoestellen vindt u met onderstaande tabel de juiste CW-waarde.

Milieuvriendelijke keuze

Wilt u comfort, een lage energierekening en milieuvriendelijk kiezen? Dan zijn er verschillende opties. Tot de eerste keuze behoren toestellen met een warmtepomp: de elektrische warmtepompboiler (alleen voor warm water), de elektrische combiwarmtepomp, of de Ultra Hoog Rendement ketel. De laatste twee leveren warm water én huisverwarming. Deze toestellen gebruiken warmte uit de lucht of bodem om water op te warmen. Lees hierover meer in Toestellen op een rij en Warmtepompen.

Net zo milieuvriendelijk zijn HR 107 combi-ketels met Hoog Rendementventilatie, of HR 107 combiketels gecombineerd met een zonneboiler en douche-warmteterugwin installatie met Gaskeur HRww (Hoog Rendement warm tapwater) en NZ (geschikt voor naverwarming zonneboiler). Als er geen gasaansluiting is, geldt de zonneboiler met elektrische naverwarming als beste keuze. Zie ook Zonneboiler en Zonneboilercombi.

Een goede tweede keuze zijn combiketels, en geisers op gas met Gaskeur HRww en Gaskeur SV (Schone Verbranding).

Investering terugverdienen

Toestellen op duurzame energie zijn doorgaans duurder dan conventionele installaties. Die investering verdient u (deels) terug door de lagere energiekosten. Een exacte termijn waarop u de investering terugverdient is niet te geven. Die hangt namelijk af van het toestel dat u voor de aanschaf had en van het warmwaterverbruik. De wisselende energieprijzen maken een schatting ook lastig.

Algemeen geldt dat u een elektrische warmtepomp sneller terugverdient als u eerder een elektrische boiler had, dan wanneer u voorheen een gasgestookte combiketel gebruikte. Ter indicatie hieronder enkele voorbeelden van de termijn waarop u de meerkosten terugverdient, vergeleken met de aankoop van een gangbare gasgestookte combiketel:

• UHR ketel, HR-ventilatie of Douche WTW in combinatie met gasgestookt toestel: 5 tot 10 jaar. Voor de UHR-ketel geldt dit alleen als de woning een mechanische luchtafvoer heeft (actieve afvoer, natuurlijke aanvoer), en Lage Temperatuur Verwarming.
• Gastoestel met Gaskeur HR ww: binnen 5 jaar.
• Elektrische combiwarmtepomp, warmtepompboiler, of een zonneboiler in combinatie met een HR107 combiketel met Gaskeur HRww en NZ: ruim 20 jaar.

Minder zuinige keuze

Grote boilers op gas of elektra (120 liter) zijn geen energie- en kostenbesparende keuze. Het rendement voor warm warm water is laag: 30 tot 35 procent. Ter vergelijk: een warmtepompboiler heeft minstens 80 procent, zonneboiler 110. De elektrische boiler gebruikt energie die zeer inefficiënt wordt opgewekt. In de centrale wordt gas of steenkool verbrand om elektriciteit op te wekken, waarbij 60 procent van de warmte niet omgezet wordt in stroom maar verloren gaat. Dat levert een hoge milieubelasting en energiekosten op. Zie voor een overzicht van de jaarlijkse energiekosten voor warm water per toestel Toestellen op een rij.

Keukengeisers hebben relatief lage energiekosten, maar zijn minder geschikt om een huishouden te voorzien van warm water omdat ze een lage capaciteit hebben.

Warm water, gezondheid en milieu

Waterverspilling is energieverspilling

Warm water is comfortabel en noodzakelijk, maar heeft ook milieukosten. De meeste huishoudens in Nederland verwarmen water met gas, de rest gebruikt elektriciteit of stadsverwarming. Allemaal maken ze gebruik van fossiele brandstoffen. Omdat daarbij gassen zoals CO2 vrijkomen, versterkt het gebruik van warm water het broeikaseffect. Lees meer hierover op Broeikaseffect en Water in huis.

Zuinig zijn met warm water bespaart dubbel. U bespaart energie voor waterzuivering, en op energiekosten voor waterverwarming. Kijk voor tips op Bespaartips water.

Legionella

De bacterie Legionella pneumophila veroorzaakt een specifieke, ernstige longontsteking (de zogeheten veteranenziekte). De bacterie floreert in warm stilstaand water met een temperatuur tussen twintig en vijftig graden Celsius. Bijvoorbeeld in warmwatertoestellen met een voorraadvat (boilers), of in leidingen.

Stel de temperatuur van warmwatertoestellen zoals boilers, CV en combiketels daarom in op minimaal zestig graden. Legionella gaat namelijk dood bij temperaturen boven de 55 graden Celsius. Veel oudere combiketels halen de ontwerptemperatuur van 60 graden celsius niet; houdt daarom rekening met extra legionellarisico.

Voorkom Legionellabesmetting door de opwarming van koudwaterleidingen tegen te gaan. Koud en warm waterleidingen mogen niet dichtbij elkaar lopen of bij een warmtebron, zoals vloerverwarming. Uneto-VNI installateurs hebben richtlijnen voor de minimale afstand.
 

Zie Water in huis voor meer maatregelen en een stappenplan om waterleidingen in uw woning schoon te spoelen.

Schadelijke gassen

Bij verbranding van gas ontstaat altijd kooldioxide (CO2) en water. Sommige oude kleine keukengeisers hebben geen afvoerpijp, of schoorsteen voor verbrandingsgassen; de meeste nieuwe wel. Gassen die bij verbranding in afvoerloze toestellen vrijkomen, stromen daarom rechtstreeks de keuken in. Bij beperkte luchtaanvoer kan in een geiser bovendien onvolledige verbranding plaatsvinden, waardoor giftige gassen vrijkomen, zoals het zeer gevaarlijke koolmonoxide. Ruime aanvoer van (buiten)lucht is daarom noodzakelijk. Lees hierover meer op Vocht en ventilatie en Keukenboiler.

Als u kiest voor een geiser, neem dan een gesloten toestel: met aan- én afvoerbuizen voor verbrandingsgassen. Door optimale verbranding werken deze toestellen ook efficiënter.

Belangrijk!

Een ventilatiekanaal voor mechanische ventilatie is niet geschikt als afvoer van verbrandingsgas. Sluit de afvoer van een (keuken)geiser ook nooit aan op een collectief ventilatiekanaal op natuurlijke trek. Verbrandingsgassen stromen dan binnen bij andere huizen, met risico's voor de gezondheid.

Op een individueel ventilatiekanaal op natuurlijke trek mag een gasafvoer wél worden aangesloten, maar alleen met Vewi(ventilatiewissel-)klep. Die zorgt er automatisch voor dat het natuurlijk kanaal dient als gasafvoer zodra de keukengeiser aanslaat.

Labels en keurmerken

CE-merk

Producten met de wettelijk verplichte CE-markering voldoen volgens de fabrikant aan minimumeisen die de Europese Unie stelt op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu. Voor combiketels geldt een minimumrendement van 82 procent voor ruimteverwarming; aan warm water is geen rendementseis verbonden. Zie voor meer informatie Algemene keurmerken.

Gaskeur

Een toestel zonder Gaskeur voldoet minimaal aan de eis dat het rendement voor ruimteverwarming 82 procent moet zijn. Dat staat gelijk aan de CE- norm. Een ketel met een basislabel Gaskeur heeft een rendement van minstens 88,5 procent. Vanaf honderd procent krijgt een ketel de toevoeging Hoog Rendement (HR).

Er bestaat een Gaskeur voor Hoog Rendement, Naverwarming Zonneboiler, Schone Verbranding, Comfort Warm water en Hoog Rendement warm water. Kijk voor uitgebreide informatie op Keurmerk gastoestellen.

Kwaliteitskeurmerk duurzame energie

Er zijn speciale keurmerken voor duurzame warmwatertoestellen. Voor zonneboilers is er Zonnekeur, en het Keurmerk warmtepompen. Zie voor meer informatie Keurmerken duurzame energie.

Kemakeur

Het (niet verplichte) Nederlands keurmerk KEMAkeur garandeert elektrische veiligheid. Lees meer op Keurmerk elektrische apparaten.

Regels en wetten

Energie Prestatie Norm

Bij nieuwbouw of renovatie van een huis stelt de overheid stelt eisen aan het warmwatertoestel en de installatie, met betrekking tot veiligheid, energieprestatie en capaciteit. Die eisen staan vast in het wetteljik Bouwbesluit. Voor nieuwbouw gelden vaak strengere regels dan voor bestaande woningen. (Ver)bouwvergunningen worden altijd getoetst aan het Bouwbesluit.

In het Bouwbesluit staat ook aan welke energieprestaties een huis moet voldoen. Hoe zuinig een nieuwbouwwoning is ten opzicht van andere huizen die net zo groot zijn, blijkt uit de Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC). Voor een bouwvergunning moet de aanvrager aantonen dat de woning voldoet aan de Energie Prestatie Norm: de eis dat de EPC van een nieuwbouwwoning niet groter is dan 0,8. Een warmwatertoestel heeft hierop grote invloed.

Energielabel bestaande woning

Vanaf 2008 krijgen bestaande woningen bij verhuur of verkoop een energiecertificaat. Daarop staat wat de Energie Index (EI) van die woning is: een cijfer dat aangeeft hoe energiezuinig de woning is ten opzichte van andere, even grote woningen. Afhankelijk van de waarde van de EI, krijgt het huis een Energielabel. Dat label is vergelijkbaar met het Energielabel op koelkasten: energielabel A is het meest zuinig, Energielabel G staat voor zeer hoog energieverbruik. Het idee is dat energiezuinige huizen in prijs zullen stijgen vanwege het gunstige Energielabel.

De Energie Index is niet hetzelfde als de EPC (zie hierboven). De EI is namelijk een berekening voor bestaande huizen, en niet voor nieuwbouwhuizen. Bovendien is de berekening heel anders - daarom zijn de waarden van de EPC en de EI niet zomaar te vergelijken.

Meer informatie

• Zie voor erkende en ervaren watertechnisch installateurs www.uneto-vni.nl.
• De stichting Energie Prestatie Keur verstrekt een lijst met fabrikanten van apparaten met Gaskeur HR-ww. Zie www.epk.nl onder Keurlabels/ toesteloverzicht. Op deze site staat ook informatie over Zonnekeur.
• Oude toestellen voor warm water kunt u inleveren bij de leverancier van het nieuwe toestel, of de gemeentelijke reinigingsdienst. Zie ook www.nvmp.nl.
• Rijksoverheid, voorheen Postbus 51, biedt informatie over Legionella. T 0800 8051/ www.rijksoverheid.nl.
• De Vereniging van Waterbedrijven in Nederland www.vewin.nl/ heeft informatie over diverse onderwerpen én een service voor consumentenvragen.

Naar boven

Algemener

• Groen en comfortabel wonen
• Water in huis

Specifieker

• Keukenboiler
• Keurmerk gastoestellen
• Toestellen op een rij
• Zonneboiler